{"id":3536,"date":"2024-10-31T18:40:06","date_gmt":"2024-10-31T17:40:06","guid":{"rendered":"https:\/\/poznan-name.eu\/?p=3536"},"modified":"2024-10-31T18:40:23","modified_gmt":"2024-10-31T17:40:23","slug":"gdzie-i-jak-kapali-sie-mieszkancy-dawnego-poznania","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/poznan-name.eu\/pl\/eternal-3536-gdzie-i-jak-kapali-sie-mieszkancy-dawnego-poznania","title":{"rendered":"Gdzie i jak k\u0105pali si\u0119 mieszka\u0144cy dawnego Poznania"},"content":{"rendered":"\n

W \u015bredniowieczu ludzie uwielbiali si\u0119 k\u0105pa\u0107 i robili to cz\u0119sto, wbrew naukom ko\u015bcielnym, wed\u0142ug kt\u00f3rych k\u0105piel by\u0142a grzeszn\u0105 pob\u0142a\u017cliwo\u015bci\u0105 dla cia\u0142a. Duchowni zalecali powstrzymywanie si\u0119 od k\u0105pania. Ze wzgl\u0119du na niedost\u0119pno\u015b\u0107 wody w domach, poznaniacy odwiedzali publiczne \u0142a\u017anie, gdzie mogli nie tylko podda\u0107 si\u0119 zabiegom wodnym, ale tak\u017ce zrelaksowa\u0107 si\u0119 i porozmawia\u0107 ze sob\u0105. Wi\u0119cej o tym, jak dawniej funkcjonowa\u0142y pozna\u0144skie \u0142a\u017anie mo\u017cna przeczyta\u0107 na stronie poznan-name.eu<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Pojawienie si\u0119 \u0142a\u017ani publicznych w mie\u015bcie<\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

We wczesnym \u015bredniowieczu u S\u0142owian popularne by\u0142y \u0142a\u017anie parowe, w kt\u00f3rych par\u0119 wytwarzano poprzez polewanie wod\u0105 rozgrzanych kamieni. W kronice Galla Anonima znajduje si\u0119 informacja, \u017ce Boles\u0142aw Chrobry cz\u0119sto odwiedza\u0142 takie \u0142a\u017anie. W Poznaniu pierwsza \u0142a\u017ania parowa znajdowa\u0142a si\u0119 na Wyspie Tumskiej na rzece Warcie. Jak wspomniano wy\u017cej, w \u015bredniowieczu istnia\u0142a pewna dwoisto\u015b\u0107 w podej\u015bciu do higieny: ko\u015bci\u00f3\u0142 promowa\u0142 nieprzestrzeganie zasad higieny. Ksi\u0105\u017c\u0119 Przemys\u0142 I nie my\u0142 si\u0119 przez 4 lata, aby udowodni\u0107 swoj\u0105 wiar\u0119 i odpokutowa\u0107 za wszystkie swoje grzechy. \u015awi\u0119ci r\u00f3wnie\u017c powstrzymywali si\u0119 od k\u0105pieli przez wiele lat, co by\u0142o postrzegane jako godny przyk\u0142ad zaniedbania cia\u0142a w imi\u0119 zbawienia duszy. Z drugiej strony lekarze zalecali swoim pacjentom gor\u0105ce i zimne k\u0105piele, wierz\u0105c, \u017ce zapobiegaj\u0105 one chorobom.<\/p>\n\n\n\n

Wkr\u00f3tce \u0142a\u017anie miejskie sta\u0142y si\u0119 niezwykle wa\u017cnymi instytucjami, w kt\u00f3rych mo\u017cna by\u0142o nie tylko si\u0119 wyk\u0105pa\u0107, ale tak\u017ce ostrzyc, uzyska\u0107 porad\u0119 lekarsk\u0105, dobrze zje\u015b\u0107 i wypi\u0107. \u0141a\u017anie wymaga\u0142y du\u017cej ilo\u015bci wody do funkcjonowania, wi\u0119c budowano je w pobli\u017cu rynien i studni. Czasami te\u017c kopano kana\u0142y doprowadzaj\u0105ce wod\u0119 z rzek Warty, Bogdanki i Cybiny. Standardowa \u0142a\u017ania publiczna sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z dw\u00f3ch pomieszcze\u0144. M\u0119\u017cczy\u017ani k\u0105pali si\u0119 w jednym pomieszczeniu, a kobiety w drugim. Jej najwa\u017cniejszym elementem by\u0142 piec, na kt\u00f3rym podgrzewano kamienie, a nast\u0119pnie wylewano na nie wod\u0119 w celu uzyskania pary. Po parowaniu odwiedzaj\u0105cy bili si\u0119 brzozowymi pr\u0119tami, a nast\u0119pnie oblewali si\u0119 zimn\u0105 wod\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Rozw\u00f3j \u0142a\u017ani miejskich<\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Pocz\u0105wszy od XVI wieku, \u0142a\u017anie parowe by\u0142y stopniowo zast\u0119powane przez \u0142a\u017anie wykonane najpierw z drewna, a nast\u0119pnie z kamienia i miedzi. Woda by\u0142a do nich doprowadzana rurami i rynnami i podgrzewana w kot\u0142ach. \u0141a\u017anie by\u0142y otwarte 6 dni w tygodniu z wyj\u0105tkiem niedziel i \u015bwi\u0105t. Odwiedzaj\u0105cy przychodzili z w\u0142asnymi r\u0119cznikami i prze\u015bcierad\u0142ami. Z czasem budynki \u0142a\u017ani by\u0142y rozbudowywane. Opr\u00f3cz pokoi k\u0105pielowych powstawa\u0142y dodatkowe pomieszczenia, w kt\u00f3rych ludzie mogli odpoczywa\u0107 i poddawa\u0107 si\u0119 dodatkowym zabiegom higienicznym i medycznym. Na przyk\u0142ad mo\u017cna by\u0142o wyrwa\u0107 z\u0119by, nastawi\u0107 z\u0142amane ko\u015bci lub podda\u0107 si\u0119 upuszczaniu krwi. Zabiegi te wykonywane by\u0142y przez \u0142aziebnik\u00f3w lub cyrulik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Wraz z rozwojem Poznania ros\u0142a liczba \u0142a\u017ani. By\u0142o ich w mie\u015bcie kilkadziesi\u0105t, zw\u0142aszcza przy ulicy Wo\u017anej i na Wyspie Tumskiej. Urz\u0119dnicy miejscy cz\u0119sto starali si\u0119 r\u00f3wnie\u017c organizowa\u0107 \u0142a\u017anie dla os\u00f3b ubogich i chorych, a tak\u017ce dla uczni\u00f3w. W niekt\u00f3rych \u0142a\u017aniach ubodzy mogli my\u0107 si\u0119 i goli\u0107 za darmo w niekt\u00f3re dni tygodnia do po\u0142udnia.<\/p>\n\n\n\n

W\u0142a\u015bcicielami \u0142a\u017ani publicznych byli cz\u0119sto ludzie zamo\u017cni. Miasto wynajmowa\u0142o im pomieszczenia za wcze\u015bniej ustalon\u0105 roczn\u0105 op\u0142at\u0105. Wszelkie naprawy pomieszcze\u0144 \u0142a\u017ani i odnawianie sprz\u0119tu niezb\u0119dnego do mycia odbywa\u0142y si\u0119 na koszt skarbu miasta. Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, utrzymanie \u0142a\u017ani by\u0142o do\u015b\u0107 zyskowne. Wynika\u0142o to w du\u017cej mierze z potrzeby cz\u0119stych k\u0105pieli i rosn\u0105cej zamo\u017cno\u015bci mieszczan.<\/p>\n\n\n\n

Okres Renesansu po\u0142o\u017cy\u0142 kres s\u0142awie publicznych \u0142a\u017ani, kt\u00f3rych liczba gwa\u0142townie spad\u0142a. Lekarze zacz\u0119li w\u0105tpi\u0107 w korzy\u015bci zdrowotne p\u0142yn\u0105ce z k\u0105pieli. Niestety opinia ta utrzymywa\u0142a si\u0119 a\u017c do XIX wieku. W tym czasie, zamiast cz\u0119sto si\u0119 my\u0107, ludzie po prostu zmieniali ubrania i maskowali nieprzyjemne zapachy perfumami. O ile w pierwszej po\u0142owie XVII wieku w Poznaniu funkcjonowa\u0142o 8 \u0142a\u017ani publicznych, o tyle w drugiej po\u0142owie stulecia ju\u017c tylko 3, a w XVIII wieku – 1. Zamkni\u0119cie \u0142a\u017ani przyczyni\u0142o si\u0119 do pogorszenia stanu higieny osobistej, zw\u0142aszcza w\u015br\u00f3d os\u00f3b biednych.<\/p>\n\n\n\n

Dopiero w XIX wieku na nowo zosta\u0142y odkryte prozdrowotne w\u0142a\u015bciwo\u015bci k\u0105pieli dla ludzkiego organizmu. W Poznaniu \u0142a\u017anie publiczne wyposa\u017cone w natryski i wanny powr\u00f3ci\u0142y do mody w po\u0142owie XIX wieku. W 1866 roku w mie\u015bcie dzia\u0142a\u0142y 3 \u0142a\u017anie, a w 1910 roku ju\u017c 5.<\/p>\n\n\n\n

K\u0105pieliska publiczne nad Wart\u0105<\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

W XIX wieku poznaniacy coraz cz\u0119\u015bciej k\u0105pali si\u0119 w rzekach Warcie i Cybinie. Ze wzgl\u0119d\u00f3w bezpiecze\u0144stwa, ze wzgl\u0119du na silny nurt rzecznych wir\u00f3w, k\u0105piele odbywa\u0142y si\u0119 g\u0142\u00f3wnie w starych kana\u0142ach. Nieco p\u00f3\u017aniej przy rzece powsta\u0142y specjalne k\u0105pieliska. K\u0105piel w rzece by\u0142a przede wszystkim czynno\u015bci\u0105 higieniczn\u0105, gdy\u017c w tamtych czasach tylko domy zamo\u017cnych mieszczan posiada\u0142y \u0142azienki, a nie ka\u017cdy m\u00f3g\u0142 sobie pozwoli\u0107 na wizyt\u0119 w \u0142a\u017ani.<\/p>\n\n\n\n

Pierwsze k\u0105pieliska rzeczne w Poznaniu zosta\u0142y otwarte w 1787 roku nad brzegiem Warty na ty\u0142ach Ogrodu Bernardy\u0144skiego. Kolejne znajdowa\u0142y si\u0119 nad rzek\u0105 Grobl\u0105 w rejonie dzisiejszej ulicy \u0141aziennej. Najpopularniejszym miejscem by\u0142o jednak k\u0105pielisko \u201cBocianka\u201d w pobli\u017cu dzisiejszego Mostu Kr\u00f3lowej Jadwigi. Mimo swobody dzia\u0142ania i darmowego wst\u0119pu, obowi\u0105zywa\u0142y tam r\u00f3wnie\u017c pewne zasady. Sezon k\u0105pielowy trwa\u0142 od maja do po\u0142owy wrze\u015bnia. Kobietom nie wolno by\u0142o k\u0105pa\u0107 si\u0119 z m\u0119\u017cczyznami. Wkr\u00f3tce okaza\u0142o si\u0119, \u017ce k\u0105pielisko jest zanieczyszczane \u015bciekami z kanalizacji miejskiej. W odpowiedzi na zapotrzebowanie spo\u0142eczne w 1924 roku w\u0142adze miasta podj\u0119\u0142y uchwa\u0142\u0119 o budowie nowych k\u0105pielisk rzecznych. Autorem projektu by\u0142 Jerzy Tuszowski.<\/p>\n\n\n\n

Wiosn\u0105 1924 roku rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 prace nad budow\u0105 wysokiego nasypu, kt\u00f3ry mia\u0142 chroni\u0107 nowe k\u0105pieliska przed zniszczeniem w przypadku powodzi. Budowa zosta\u0142a uko\u0144czona w 1925 roku. Opr\u00f3cz przebieralni ze 128 kabinami i szatni dla 200 os\u00f3b, na terenie k\u0105pieliska znajdowa\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c restauracja, kasy biletowe, mieszkanie dozorcy i stacja pogotowia ratunkowego. Budowa k\u0105pieliska kosztowa\u0142a miasta 426 000 z\u0142otych.<\/p>\n\n\n\n

Przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 by\u0142o to najpopularniejsze miejsce do k\u0105pieli w Poznaniu. Codziennie odwiedza\u0142o je nawet 5000 os\u00f3b. K\u0105pali si\u0119 oni nie w samej rzece, tylko w jej odnodze. Do oczyszczania wody s\u0142u\u017cy\u0142y specjalne filtry, kt\u00f3re co jaki\u015b czas podlega\u0142y wymianie. W pobli\u017cu k\u0105pieliska znajdowa\u0142a si\u0119 piaszczysta pla\u017ca o powierzchni prawie 2 hektar\u00f3w. Podczas II wojny \u015bwiatowej miejskie \u0142a\u017anie rzeczne zosta\u0142y zniszczone, ale p\u00f3\u017aniej zosta\u0142y odbudowane. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W \u015bredniowieczu ludzie uwielbiali si\u0119 k\u0105pa\u0107 i robili to cz\u0119sto, wbrew naukom ko\u015bcielnym, wed\u0142ug kt\u00f3rych k\u0105piel by\u0142a grzeszn\u0105 pob\u0142a\u017cliwo\u015bci\u0105 dla cia\u0142a. Duchowni zalecali powstrzymywanie si\u0119 od k\u0105pania. Ze wzgl\u0119du na niedost\u0119pno\u015b\u0107 wody w domach, poznaniacy odwiedzali publiczne \u0142a\u017anie, gdzie mogli nie tylko podda\u0107 si\u0119 zabiegom wodnym, ale tak\u017ce zrelaksowa\u0107 si\u0119 i porozmawia\u0107 ze sob\u0105. Wi\u0119cej […]<\/p>\n","protected":false},"author":316,"featured_media":3442,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[336],"tags":[649,1464,1463,1468,693,700,1466,1465,1467,651],"moimportance":[33],"motype":[326],"moformat":[18],"class_list":{"0":"post-3536","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-innowacje","8":"tag-ekologia-w-poznaniu","9":"tag-gdzie-i-jak-kapali-sie","10":"tag-gdzie-i-jak-kapali-sie-mieszkancy-dawnego-poznania","11":"tag-kapieliska-publiczne-nad-warta","12":"tag-miejsca-w-poznaniu","13":"tag-parki-i-skwery","14":"tag-pojawienie-sie-lazni-publicznych","15":"tag-pojawienie-sie-lazni-publicznych-w-miescie","16":"tag-rozwoj-lazni-miejskich","17":"tag-troska-o-srodowisko","18":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","19":"motype-eternal","20":"moformat-vlasna"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/poznan-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3536","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/poznan-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/poznan-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/poznan-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/316"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/poznan-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3536"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/poznan-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3536\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3546,"href":"https:\/\/poznan-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3536\/revisions\/3546"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/poznan-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3442"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/poznan-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3536"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznan-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3536"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznan-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3536"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznan-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=3536"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznan-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=3536"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznan-name.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=3536"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}