Zbiornik Maltański, zwany także Jeziorem Maltańskim, to sztuczny zbiornik wodny położony na prawym brzegu Warty, świadectwo ludzkiej pomysłowości i ośrodek rekreacji – pisze poznan-name.eu. Jego bogata historia przemiany z miejsca wypoczynku w międzynarodowy obiekt sportowy pozwala zajrzeć w przeszłość Poznania.
Powstanie obiektu i jego nazwa
Korzenie Zbiornika Maltańskiego związane jest z Zakonem Kawalerów Maltańskich, od którego jezioro wzięło swoją nazwę. Jednak oficjalnie zbiornik otrzymał tę nazwę w 1974 roku. Ziemia, którą zajmuje, była niegdyś własnością kościoła św. Jana Jerozolimskiego, gdzie znajdowała się komandoria zakonu. W okresie zaboru pruskiego tereny te stały się ulubionym miejscem wypoczynku polskiej ludności Poznania. Brak osad niemieckich na prawym brzegu Warty w połączeniu z historycznym znaczeniem tego obszaru przyciągało tu turystów. Koncepcja parku kultury, propagowana przez ks. Stanisława Łukomskiego, zaczęła nabierać kształtu, co w końcu doprowadziło do utworzenia w 1917 roku Komitetu Budowy Parku Narodowego.
Odroczone i wskrzeszone marzenia
Pierwotne plany tego, co stało się Zbiornikiem Maltańskim, zostały opracowane przez Adama Ballenstaedta w 1919 roku i zakładały powstanie rozległego parku. Jednak te ambitne plany nigdy nie zostały w pełni zrealizowane. W latach 30. XX wieku konkurs na rozbudowę miejskich terenów zielonych w Poznaniu wywołał nowe zainteresowanie tym obszarem. Projekt Parku Wschodniego o powierzchni 118 hektarów proponował reinterpretację Parku Narodowego z planów Ballenstaedta i zakładał budowę sztucznego zbiornika wodnego do wiosłowania i pływania. Jednak wielki kryzys i późniejsza inwazja niemiecka zahamowały te plany.
W czasie II wojny światowej niemieckie władze okupacyjne kontynuowały część prac rozpoczętych przez Polaków, pomimo trudności finansowych i z wykorzystaniem darmowej pracy więźniów z obozów pracy przymusowej. Po zakończeniu wojny, od 1947 roku, budowa została wznowiona przy pomocy młodzieży z tak zwanych hufców „Służby Polsce”. Zbiornik Maltański został oficjalnie oddany do użytku w 1952 roku dzięki zaangażowaniu takich ludzi jak Jan Deskur.
Od założenia do rewitalizacji
Zbiornik Maltański szybko zyskał popularność wśród mieszkańców Poznania i międzynarodowej społeczności wioślarskiej. Międzynarodowe zawody rozpoczęły się już w 1952 roku, a na obiekcie odbywały się liczne Mistrzostwa Europy w kajakarstwie i wioślarstwie, a także motorowodne Mistrzostwa Świata. Do 1979 roku Zbiornik Maltański był sercem sportów wodnych w Polsce.
Jednak z biegiem czasu ten zbiornik stanął w obliczu problemów, w tym zanieczyszczeń z lokalnych fabryk i zmniejszającej się głębokości. Komitet Odbudowy Malty, na którego czele stał prezydent Andrzej Wituski, rozpoczął prace renowacyjne w 1981 roku.
Unikalny zbiornik wodny
Zbiornik Maltański ma unikalny charakter, ponieważ jest jednym z nielicznych w Polsce, który w ciągu trzydziestu lat został całkowicie odwadniany pięciokrotnie, z dokładnym pomiarem biomasy za każdym razem. Jego ichtiofauna ukształtowała się dzięki zarybianiu i spławu ryb z Jeziora Swarzędzkiego. W 1992 roku mieszkało tu dwadzieścia gatunków ryb, m.in. okoń, sandacz, szczupak, węgorz i jazgarz. Dodatkowe gatunki zostały wprowadzone w 1993 roku.
Jezioro ma również znaczenie ekologiczne, ponieważ jest domem dla rzadkiej zielenicy zwanej błonicą oszczepowatą (Ulva flexuosa subsp. pilifera). To świadczy o delikatnej równowadze między rekreacją a ochroną środowiska.
Historia Zbiornika Maltańskiego to niesamowita podróż od miejsca rekreacji do światowej klasy obiektu sportowego. Jego transformacje, wyzwania i triumfy stanowią znaczący wkład w historię Zakonu Kawalerów Maltańskich.
