Znajdujące się w Poznaniu zapory i zbiorniki wodne często określane są mianem unikatowych obiektów przyrodniczych. Są one znane ze swojej historii, konstrukcji i wyjątkowego piękna. Najważniejsze jest jednak to, że te budowle hydrotechniczne odgrywają kluczową rolę w regulowaniu zasobów wodnych regionu. Ogólnie rzecz biorąc, zapory i zbiorniki wodne w mieście gwarantują bezpieczeństwo przed powodziami i nieprzerwane dostawy wody dla lokalnej ludności i przedsiębiorstw. Więcej informacji znajdziesz na stronie poznan-name.eu.
Zbiornik Maltański
Zbiornik Maltański (lub Jezioro Maltańskie) to sztuczny zbiornik położony na prawym brzegu Warty, który powstał w wyniku spiętrzenia rzeki Cybiny i został oddany do użytku w 1952 roku.
Zbiornik Maltański zajmuje powierzchnię 67,5 hektara, co czyni go największym sztucznym zbiornikiem w mieście. Zbiornik ma około 2,2 km długości i średnią głębokość ponad 3,13 m.
Nazwa zbiornika jest dość symboliczna, ponieważ jest on ściśle związany z Rycerzami Maltańskimi. W miejscu, gdzie obecnie znajduje się zbiornik, stał niegdyś kościół św. Jana Jerozolimskiego. Komandoria tego zakonu znajdowała się tuż za jego ogrodzeniem.
Zbiornik był niegdyś centrum licznych wydarzeń, międzynarodowych zawodów i mistrzostw w różnych sportach wodnych. Na przykład Zbiornik Maltański został wybrany jako miejsce Mistrzostw Świata w Wioślarstwie w 1990 roku. W rezultacie w latach 1987-1990 wzdłuż zbiornika zbudowano specjalną światowej klasy drogę wodną. Okres ten dobiegł jednak końca, gdy Zbiornik Maltański stracił na wartości i stał się płytki. Ponadto, gdy lokalne zakłady przemysłowe zaczęły odprowadzać odpady do zbiornika, woda stała się wyjątkowo brudna. Wśród współczesnych Zbiornik Maltański pozostaje popularny wyłącznie ze względu na swoje naturalne piękno, które cieszy oko.
Jezioro Rusałka
Pod koniec XIX wieku w miejscu jeziora Rusałka powstała niewielka budowla w kształcie trapezu, która stała się elementem fortyfikacji Twierdzy Poznań. Nazwano ją Baterią Bogdanka. Obok budowli znajdowały się obozy romskie i wysypisko śmieci.
Jezioro powstało w latach 1941-1942 podczas okupacji niemieckiej poprzez sztuczne zalanie go wodą z rzeki Bogdanki. Proces ten trwał łącznie 16 miesięcy. Do tej ciężkiej pracy Niemcy zmusili Żydów, którzy byli więźniami obozów pracy w Poznaniu. Do uszczelnienia dna wykorzystano nagrobki ze zlikwidowanej synagogi i cmentarza żydowskiego przy ulicy Głogowskiej. Jezioro miało stać się ozdobą kompleksu rekreacyjnego Holnauer Volkspark, jednak ze względu na pogarszającą się sytuację władze okupacyjne nie były w stanie zrealizować wszystkich swoich planów.
Później, w 1960 roku, na jednym z brzegów Jeziora Rusałka wybudowano ośrodek zdrowia. Od tego czasu mieszkańcy miasta przyjeżdżają nad jezioro, aby poprawić swoje zdrowie, zrelaksować się i uprawiać sporty wodne. A po przeciwnej stronie ośrodka odnowy biologicznej znajduje się miejsce, w którym poznaniacy składają kwiaty upamiętniające ofiary zamordowane przez nazistów w pobliżu Jeziora Rusałka.
Lokalny dziennikarz Krzysztof M. Kaźmierczak nazywa jezioro Rusałka miejscem egzekucji i uważa, że zbiornik powinien być traktowany z szacunkiem jako pomnik historyczny.
Jezioro Kowalskie
Niedaleko Poznania, a dokładnie 20 kilometrów od miasta, znajduje się jeden z kluczowych zbiorników wodnych w regionie – Jezioro Kowalskie, które zajmuje powierzchnię 203 hektarów.
Jezioro Kowalskie powstało w wyniku budowy zapory ziemnej na rzece Głównej. Przed utworzeniem zbiornika istniało już naturalne jezioro o tej samej nazwie, ale jego powierzchnia wynosiła zaledwie 29 hektarów. Główna tama zbiornika znajduje się w pobliżu wsi Barcinek, a dodatkowa tama znajduje się we wsi Jerzykowo. Obecnie infrastruktura ta pozwala regulować poziom wody we wschodniej części zbiornika.
Jezioro Kowalskie zostało stworzone, aby zapewnić systemom irygacyjnym w regionie wystarczającą ilość wody. Jednak z biegiem czasu jego funkcje znacznie się rozszerzyły i obecnie jest bardziej znane jako popularne miejsce rekreacyjne. Obszary rekreacyjne znajdują się wokół jeziora, w szczególności we wspomnianych wcześniej wioskach Barcinek i Jerzykowo. Znajdują się tam plaże, kempingi i tereny turystyczne. Jednym z ulubionych zajęć poznaniaków nad jeziorem jest wędkarstwo, ponieważ zbiornik jest domem dla leszcza, karpia, lina i sandacza.
Plaża w Krzyżownikach
Plaża w Krzyżownikach to kolejny sztuczny akwen na obrzeżach Poznania, który z roku na rok zaskakuje mieszkańców swoim niepowtarzalnym pięknem. Powstał on na terenie dawnego kamieniołomu w wyniku zalania wodą z jeziora. Co ciekawe, teren ten pierwotnie wykorzystywany był do celów przemysłowych, jednak z czasem kamieniołom został zlikwidowany i został zalany wodą. Mogło to być spowodowane naturalnymi procesami, gdy wody gruntowe wypełniały kamieniołom, a także możliwymi celowymi działaniami mającymi na celu stworzenie sztucznego zbiornika. To popularne miejsce wypoczynku stało się ważną atrakcją turystyczną w regionie. Jezioro znajduje się w zachodniej części Poznania, w pobliżu dzielnicy Krzyżowniki i jest częścią obszaru rekreacyjnego. Chociaż informacje na temat powierzchni i głębokości zbiornika różnią się znacznie w zależności od źródła, jezioro jest wystarczająco duże, aby zapewnić komfortowy wypoczynek mieszkańcom Poznania i turystom. Na terenie akwenu działają liczne ośrodki wypoczynkowe, a także dobrze wyposażone plaże do kąpieli. To sprawia, że zbiornik jest bardzo atrakcyjny latem. Jezioro jest również aktywnie wykorzystywane do uprawiania sportów wodnych, takich jak żeglarstwo, pływanie i wędkarstwo.
Jezioro Strzeszyńskie
Jezioro Strzeszyńskie położone jest na Pojezierzu Poznańskim. Jest ono źródłem rzeki Bogdanki, która stanowi główną oś tzw. zachodniego klina zieleni miasta Poznania. Jedynym dopływem zasilającym jezioro jest Rów Złotnicki, który odwadnia okoliczne tereny rolnicze, zabudowane osiedla i gminy. Linia brzegowa wzdłuż jeziora ma długość 4,5 km. Powierzchnia zbiornika wynosi 133 ha, z czego około 60% stanowią lasy, a 35% grunty orne i łąki. Wśród współczesnych prawie cały obszar wokół jeziora jest wykorzystywany wyłącznie do rekreacji.
W pobliżu zbiornika znajduje się kilka plaż: trawiasta i piaszczysta oraz plaża miejska w Strzeszynku. W sezonie obie plaże mogą pomieścić ponad 700 osób. Z tego powodu w sezonie kąpielowym jezioro jest strzeżone przez ratowników i regularnie monitorowane przez poznańską Inspekcję Sanitarno-Epidemiologiczną.
W swojej historii zbiornik wielokrotnie przeżywał okresy kryzysowe. Przykładowo, w 1994 roku wody Jeziora Strzeszyńskiego zostały zakwalifikowane do II klasy czystości. Jednak wiosną 2011 roku odnotowano napływ dużej ilości zanieczyszczeń mineralnych, w tym azotanów i fosforanów. Ustalono, że dostały się one do wody przez Rów Złotnicki. Zanieczyszczenie spowodowało gwałtowne pogorszenie jakości wody i szereg innych zjawisk, które wskazywały na degradację ekosystemu jeziora. Zbiornik doznał nieodwracalnych uszkodzeń w wyniku masowego zabijania ryb, zakwitów glonów, utraty tlenu w jeziorze, zapachu siarkowodoru itp. W rezultacie plaża praktycznie przestała funkcjonować, co doprowadziło do licznych protestów i wieców lokalnych mieszkańców i organizacji zainteresowanych przyczynami tak nagłych zmian jakości wody w jeziorze.