Położone niemal w centrum Poznania Jezioro Rusałka to coś więcej niż tylko malowniczy zbiornik wodny; ma ukrytą historię sięgającą czasów II wojny światowej – pisze poznan-name.eu.
Przegląd historyczny
Jezioro Rusałka to zbiornik o powierzchni 36,7 ha, który powstał w latach 1940-1941 w zachodnim klinie zieleni Poznania. Jego położenie, tuż nad dzielnicą Ogrody, niedaleko Sołacza i Golęcina, otoczone jest bogatym obszarem historycznym. Ale to nie jest zwykły sztuczny zbiornik. Jeszcze przed jego utworzeniem teren ten był ciekawy, a rzeka Bogdanka wiła się wśród łąk i lasów powstałych na gliniastym podłożu. Biegnąca wzdłuż niej ulica stała się znana jako Gliniana. W latach dwudziestych XX wieku utworzone nad rzeką dwa małe stawy, którym nadano zabawne nazwy „Bycze Jajo” i „Zuzanna”, stały się miejscem wypoczynku okolicznych mieszkańców.
W latach trzydziestych XX wieku pojawił się nawet pomysł przeniesienia ogrodu zoologicznego w te rejony. Profesor Adam Wodziczko uważał, że niedopuszczalne jest trzymanie zwierząt w ciasnych klatkach. Planom tym przeszkodził jednak wybuch II wojny światowej.
Ciemna historia budownictwa
W 1939 roku, niedługo po wkroczeniu wojsk III Rzeszy do Poznania, powstał pomysł stworzenia sztucznego zbiornika wodnego. Jednak budowa jeziora Rusałka wiązała się z ogromnym kosztem. W brutalny sposób zginęło około 2000 więźniów z pobliskiego Fortu VII, zlokalizowanego w Lesie Golęcińskim. Większość prac wykonali robotnicy żydowscy z Wielkopolski i Łodzi, którzy pracowali po kilkanaście godzin dziennie w nieludzkich warunkach. Wielu z nich zmarło z głodu i w wyniku katowań przez żołnierzy niemieckich.
Budowa wiązała się także z przerażającymi rozkazami. Na teren zostały przywiezione macewy, czyli żydowskie nagrobki ze zlikwidowanego cmentarza przy ul. Głogowskiej, a więźnie musiały je rozbić. Otrzymanymi częściami zasypywały nowe ścieżki i tarasy, niektóre z nich sięgały głębokości nawet do 2 metrów. Teraz te pozostałości, będące niemymi świadkami tragedii, co jakiś czas wyłaniają się spod wody.
Trzy pomniki w okolicznych lasach i krzyż na zachodnim brzegu zbiornika upamiętniają ofiary zbrodni hitlerowskich w okolicy. Na wschodnim brzegu znajduje się zbiorowa mogiła jeńców wojennych Fortu VII. Tablica SIM opowiada wszystkim zwiedzającym historię powstania jeziora i czci pamięć o więźniach.
Transformacja jeziora
W okresie powojennym jezioro zaczęło wrastać w życie miasta. Choć ambitne plany infrastrukturalne nie zostały zrealizowane, ale wprowadzono niektóre ulepszenia, m.in. upiększono brzegi, dodano więcej zieleni, utworzono plażę, kawiarnie i małe obiekty do uprawiania sportów wodnych.
Obecnie Jezioro Rusałka jest jednym z najpopularniejszych miejsc wypoczynku w Poznaniu. Zadbana piaszczysta i trawiasta plaża oraz różnorodne udogodnienia przyciągają codziennie setki osób, nawet poza sezonem. Ścieżki pieszo-rowerowe łączą teren z innymi częściami miasta, czyniąc go dostępnym zarówno dla mieszkańców, jak i turystów. Jezioro jest także ulubionym miejscem wędkarzy.
Dzięki koncertom, występom stand-up i rozrywkom wodnym latem Jezioro Rusałka naprawdę przekształciło się z ciemnych stron swojej historii w tętniącą życiem i kwitnącą przestrzeń publiczną. Co więcej, niedawno dodane obiekty, takie jak punkt obserwacji ptaków i obiekty użyteczności publicznej na dzikim południowym brzegu, zwiększają jego atrakcyjność dla entuzjastów i odwiedzających wszelkiego rodzaju.
Zwiedzanie Jeziora Rusałka
Kto chce poznać Jezioro Rusałka, powinien choć jeden dzień wybrać się na pieszą lub rowerową wycieczkę jego malowniczymi brzegami. Bogata historia jeziora, jego przekształcenie w tętniącą życiem miejską oazę oraz znaczenie pamięci o przeszłości sprawiają, że jest to obowiązkowy punkt zwiedzania podczas wizyty w Poznaniu.
