Wielkopolski Park Narodowy

Wielkopolski Park Narodowy — polodowcowy krajobraz pod Poznaniem, do którego dojedziesz pociągiem w pół godziny

To nie jest park miejski i nie leży w granicach Poznania. Wielkopolski Park Narodowy rozciąga się na południe od miasta, w trójkącie wyznaczonym przez Luboń, Stęszew i Mosinę, i zajmuje 7584,93 hektara, otoczone dodatkowo otuliną o powierzchni 7256 hektarów. Chroni krajobraz ukształtowany przez lądolód: moreny czołowe i denne, ozy, drumliny i wydmy, a w środku tego wszystkiego leży Jezioro Góreckie z dwiema zalesionymi wyspami i ruinami romantycznego zameczku. Z Poznania jedzie się tu pociągiem kilkanaście do dwudziestu kilku minut.

Atrakcje

• Jezioro Góreckie — rynnowy zbiornik o powierzchni 104,1 hektara i głębokości 16,84 metra, otoczony lasem ze wszystkich stron, uznawany za najpiękniejsze jezioro parku.
• Ostrów Wielki z ruinami zameczku — większa z wysp na Jeziorze Góreckim, zwana Wyspą Zamkową, z pozostałościami romantycznej budowli wzniesionej w latach dwudziestych XIX wieku przez Tytusa Działyńskiego dla jego siostry Klaudyny z Działyńskich Potockiej.
• Osowa Góra — kulminacja wysoczyzny morenowej o wysokości 132 metrów nad poziomem morza, z panoramą na Mosinę i dolinę Warty.
• Muzeum Przyrodnicze w Jeziorach — siedziba dyrekcji parku i ekspozycja przyrodnicza w budynku wzniesionym w czasie wojny jako willa Arthura Greisera.
• Osiemnaście obszarów ochrony ścisłej — łącznie 260 hektarów najlepiej zachowanych buczyn, grądów i form polodowcowych, dostępnych wyłącznie z wyznaczonych szlaków.
• Ścieżka dydaktyczna Osowa Góra – Jeziory — trasa o długości 5,5 kilometra w jedną stronę, prowadząca od punktu widokowego do siedziby parku.

Co znajdziesz w środku

Park powstał po to, by zachować zapis pracy lądolodu w formie czytelnej z poziomu ścieżki: rynny jeziorne, wały morenowe, ozy i drumliny leżą tu obok siebie na dystansie kilku kilometrów. Dołożono do tego bogatą przyrodę i sieć znakowanych szlaków, które zaczynają się i kończą przy stacjach kolejowych.

• Pięć znakowanych szlaków pieszych o długości od 6,7 do 18,7 kilometra, powiązanych ze stacjami w Mosinie, Puszczykowie i Stęszewie.
• Jeziora różnych typów: rynnowe, wytopiskowe i przepływowe, w tym kilka mniejszych zbiorników ukrytych w lesie.
• Ponad 900 gatunków roślin naczyniowych, a także około 276 gatunków grzybów, 170 gatunków mchów i 120 gatunków porostów odnotowanych w inwentaryzacjach.
• Ponad 40 gatunków ssaków i 227 gatunków ptaków, od dzięciołów po ptactwo wodne na jeziorach.
• Buczyny objęte ochroną ścisłą, w których pozostawia się martwe drewno i nie prowadzi się gospodarki leśnej.
• Miejsca odpoczynku, wiaty i tablice edukacyjne rozmieszczone przy głównych ścieżkach.

Co robić i dla kogo

• Piesi wędrowcy — pięć szlaków o różnej długości pozwala ułożyć wycieczkę od dwóch godzin do całego dnia, bez konieczności wracania tą samą drogą.
• Rodziny z dziećmi — ścieżka dydaktyczna z tablicami i krótkie odcinki między stacjami kolejowymi a jeziorami dają wyprawę „za miasto” bez samochodu.
• Przyrodnicy i obserwatorzy ptaków — 227 odnotowanych gatunków ptaków i osiemnaście obszarów ochrony ścisłej to materiał na wiele powrotów o różnych porach roku.
• Rowerzyści — utwardzone i leśne drogi łączą miejscowości otuliny, choć na obszarach ochrony ścisłej obowiązuje ruch wyłącznie pieszy po wyznaczonych szlakach.
• Fotografowie krajobrazu — panorama z Osowej Góry, lustro Jeziora Góreckiego i ruiny na Wyspie Zamkowej to trzy zupełnie różne kadry w jednym dniu.
• Mieszkańcy Poznania szukający ucieczki — pociąg podmiejski dowozi tu tak szybko, że park realnie zastępuje wyjazd weekendowy.

Jak dojechać i praktyczne informacje

Park leży poza granicami Poznania, na południe od miasta, w trójkącie między Luboniem, Stęszewem i Mosiną; dyrekcja mieści się we wsi Jeziory. Najwygodniejszy jest pociąg: ze stacji Poznań Główny kursują połączenia do Puszczykowa i Mosiny, a przejazd trwa kilkanaście do dwudziestu kilku minut; ze Stęszewa również prowadzi szlak w głąb parku. Wszystkie pięć znakowanych tras zostało poprowadzonych tak, by zaczynały się lub kończyły przy stacjach kolejowych, dzięki czemu można iść w jedną stronę i wrócić z innego przystanku. Wstęp na szlaki jest bezpłatny, natomiast zwiedzanie Muzeum Przyrodniczego w Jeziorach odbywa się na własnych zasadach i w wyznaczonych godzinach. Poruszać się wolno wyłącznie po wyznaczonych szlakach — obszary ochrony ścisłej są wyłączone ze swobodnego wstępu. Na krótką wycieczkę wystarczy pół dnia, na przejście dłuższego szlaku trzeba liczyć od pięciu do siedmiu godzin.

Kiedy odwiedzić

Wiosną, w kwietniu i maju, dno buczyn pokrywa się zawilcami i przylaszczkami, a ptaki są najbardziej słyszalne — to najlepszy moment dla obserwatorów i dla tych, którzy chcą zobaczyć park zanim liście zamkną widoki. Latem lasy dają cień, jeziora ściągają wypoczywających, a dłuższe szlaki da się przejść w całości przy długim dniu; wtedy też najintensywniejszy jest ruch w okolicach stacji kolejowych. Jesień należy do buków i grądów: przebarwione zbocza moren nad Jeziorem Góreckim to najmocniejszy widok w całym parku, a grzybiarze mają tu jedno ze swoich ulubionych miejsc w Wielkopolsce. Zimą, przy bezlistnych koronach, formy polodowcowe — ozy, drumliny i wały morenowe — stają się wreszcie czytelne z poziomu ścieżki, a park bywa niemal pusty.

Warto wiedzieć

Wielkopolski Park Narodowy utworzono 16 kwietnia 1957 roku, a jego dzisiejsza powierzchnia wynosi 7584,93 hektara, do czego dochodzi otulina o powierzchni 7256 hektarów. Przedmiotem ochrony jest krajobraz polodowcowy: moreny czołowe i denne, ozy, drumliny oraz wydmy, uzupełnione o jeziora rynnowe, wytopiskowe i przepływowe. Centralnym punktem parku jest Jezioro Góreckie o powierzchni 104,1 hektara i maksymalnej głębokości 16,84 metra, otoczone lasem i mieszczące dwie zalesione wyspy. Na większej z nich, Ostrowie Wielkim zwanym też Wyspą Zamkową, zachowały się ruiny romantycznej budowli wzniesionej w latach dwudziestych XIX wieku przez hrabiego Tytusa Działyńskiego dla jego siostry Klaudyny z Działyńskich Potockiej. Najwyższym punktem wysoczyzny morenowej jest Osowa Góra, licząca 132 metry nad poziomem morza, z panoramą na Mosinę i dolinę Warty; stąd prowadzi ścieżka dydaktyczna o długości 5,5 kilometra do siedziby parku w Jeziorach. Budynek dyrekcji i muzeum powstał w czasie wojny jako willa Arthura Greisera, namiestnika Kraju Warty. Inwentaryzacje z lat osiemdziesiątych wykazały ponad 900 gatunków roślin naczyniowych, 276 gatunków grzybów, 170 gatunków mchów i 120 gatunków porostów, a wśród zwierząt ponad 40 gatunków ssaków i 227 gatunków ptaków. Ochroną ścisłą objęto osiemnaście obszarów o łącznej powierzchni 260 hektarów, w tym najlepiej zachowane buczyny. Przez park poprowadzono pięć znakowanych szlaków pieszych o długości od 6,7 do 18,7 kilometra.

Wskazówki dla odwiedzających

• Zaplanuj trasę „z przystanku na przystanek”: szlaki celowo łączą stacje w Mosinie, Puszczykowie i Stęszewie, więc nie musisz wracać tą samą drogą ani zostawiać samochodu.
• Trzymaj się wyznaczonych szlaków — osiemnaście obszarów ochrony ścisłej ma status wyłączający swobodne wejście, a schodzenie ze ścieżki niszczy właśnie to, co park chroni.
• Zabierz wodę i coś do jedzenia; w środku parku nie ma gęstej sieci punktów gastronomicznych, a najbliższe sklepy znajdziesz dopiero w miejscowościach otuliny.

Pytania i odpowiedzi

Czy Wielkopolski Park Narodowy leży w Poznaniu? Nie. Park znajduje się poza granicami miasta, na południe od Poznania, w trójkącie wyznaczonym przez Luboń, Stęszew i Mosinę. Siedziba dyrekcji mieści się we wsi Jeziory.

Jak najlepiej tu dojechać bez samochodu? Pociągiem ze stacji Poznań Główny do Puszczykowa lub Mosiny; przejazd trwa kilkanaście do dwudziestu kilku minut. Ze Stęszewa również prowadzi szlak w głąb parku, a wszystkie znakowane trasy są powiązane ze stacjami kolejowymi.

Ile kosztuje wstęp? Poruszanie się po znakowanych szlakach jest bezpłatne. Osobne zasady i godziny obowiązują w Muzeum Przyrodniczym w Jeziorach.

Co warto zobaczyć w pierwszej kolejności? Jezioro Góreckie z Wyspą Zamkową i ruinami zameczku z lat dwudziestych XIX wieku, punkt widokowy na Osowej Górze oraz ścieżkę dydaktyczną prowadzącą stamtąd do Jezior.

Jak długie są szlaki? Pięć znakowanych tras ma od 6,7 do 18,7 kilometra. Na krótszą wycieczkę wystarczy pół dnia, dłuższy szlak zajmie od pięciu do siedmiu godzin marszu.

Czy można zejść ze szlaku? Nie na obszarach ochrony ścisłej, których jest osiemnaście i które zajmują łącznie 260 hektarów. Poza nimi obowiązują ogólne zasady poruszania się po parku narodowym, czyli ruch po wyznaczonych trasach.

Jak bogata jest przyroda parku? Inwentaryzacje wykazały ponad 900 gatunków roślin naczyniowych, 276 gatunków grzybów, 170 gatunków mchów i 120 gatunków porostów, a wśród zwierząt ponad 40 gatunków ssaków i 227 gatunków ptaków.

Kiedy park wygląda najlepiej? Wiosną z powodu runa i śpiewu ptaków, jesienią z powodu przebarwionych buczyn nad Jeziorem Góreckim, a zimą dlatego, że bezlistne korony odsłaniają formy polodowcowe, dla których park w ogóle powołano.