Zakład “H. Cegielski-Poznań S.A.” z siedzibą w Poznaniu znany jest daleko poza jego granicami. Od początku swojego istnienia zajmował się obróbką metali, naprawą narzędzi rolniczych, a wkrótce potem produkcją maszyn rolniczych. Więcej o jego historii można przeczytać na stronie poznan-name.eu.
Kim jest Hipolit Cegielski?
Hipolit urodził się 6 stycznia 1813 roku w Ławkach koło Trzemeszna w ubogiej rodzinie szlacheckiej. Od najmłodszych lat chłopiec musiał samodzielnie pokonywać trudności i osiągać sukcesy. Szkołę podstawową ukończył w Trzemesznie, a następnie rozpoczął naukę w poznańskim Gimnazjum św. Marii Magdaleny. Tam był wzorowym uczniem, który poważnie podchodził do nauki. Uczęszczając na lekcje, chłopiec udzielał także korepetycji. W 1835 roku, po ukończeniu gimnazjum, Hipolit został studentem Uniwersytetu Berlińskiego, gdzie studiował języki klasyczne. Po ukończeniu studiów z tytułem doktora filozofii, w 1840 roku zdecydował się na powrót do Poznania i pracę w charakterze nauczyciela gimnazjalnego, a także zaangażowanie w działalność naukową. Skromne zarobki utrudniały mu utrzymanie rodziny, więc oprócz pracy zaczął pisać artykuły i dysertacje naukowe.
W 1846 roku było planowane powstanie, a Poznań stał się ośrodkiem przygotowawczym dla powstańców. Administracja szkoły nakazała przeszukać akademiki. Cegielski i kilku innych jego kolegów sprzeciwili się temu i zostali natychmiast zwolnieni z pracy. To był cios dla Ippolita, który kochał uczyć i czuł się dobrze w szkole, i nie miał innego wyjścia, jak tylko szukać nowej pracy.
Po zebraniu pieniędzy z pomocą przyjaciół, Ipolit otworzył sklep z narzędziami budowlanymi w Poznaniu. Nie bał się zaciągać kredytów, aktywnie poszerzając asortyment i dbając o odpowiednią reklamę.
Otwarcie i rozwój zakładu
W 1855 roku Cegielski otworzył fabrykę maszyn i narzędzi rolniczych przy ulicy Koziej. Jego przedsiębiorstwo zaczęło dostarczać na rynek brony, pługi, kultywatory i szlifierki, które kupowali głównie zamożni chłopi. Właściciele gospodarstw preferowali bardziej skomplikowane maszyny, takie jak młocarnie, siewniki i żniwiarki. Od momentu założenia fabryki, Cegielski dbał o jak najszerszą gamę produktów. Odmówił on specjalizacji, co często robili jego konkurenci. Produkty fabryki trafiały nie tylko na rynek lokalny, ale także poza granice Wielkiego Księstwa Poznańskiego, na Śląsk, do Galicji i na Pomorze.
Wkrótce zamówień było tak dużo, że niewielka fabryka nie była w stanie zrealizować ich na czas. Więc w 1858 roku Cegielski kupił działkę przy ul. Strzeleckiej, gdzie wybudował dużą fabrykę i wyposażył ją w najnowocześniejszy wówczas sprzęt: piece do odlewania metali i maszyny parowe. W 1860 roku zakład rozpoczął produkcję lokomotyw. Z technicznego punktu widzenia lokomotywa to ruchoma jednostka napędowa składająca się z kotła parowego i pasów napędowych. Ta przenośna maszyna parowa była używana do napędzania różnych urządzeń, takich jak np. młocarnie. Produkty fabryki były popularne wśród ludzi, ponieważ Ippolit przykładał dużą wagę do działań marketingowych. Nie tylko reklamował urządzenia w prasie, ale także publikował katalogi. Ponadto publicznie demonstrował wydajność swoich maszyn i brał aktywny udział w międzynarodowych wystawach przemysłowych, gdzie często zdobywał nagrody.
Wkrótce zakład Cegielskiego stał się jednym z największych przedsiębiorstw przemysłowych w Poznaniu. Zatrudniał około 300 osób, a jego głównym inżynierem był Niemiec Adolf Leinweber. 30 listopada 1868 roku Hipolit Cegielski zmarł na zapalenie płuc. Miał troje dzieci – dwie córki i syna. Spadek po nim odziedziczył 16-letni syn Stefan, który nie był jeszcze w stanie przejąć zarządzania dużym przedsiębiorstwem. Tymczasowym kierownikiem zakładu został więc Władysław Bentkowski. Za jego kadencji rozpoczęto budowę fabryki przy ulicy Strzeleckiej. Po wygranej przez Prusy wojnie z Francją i zjednoczeniu Niemiec w 1871 roku, w kraju panowała dobra sytuacja gospodarcza. Aktywnie rozwijał się przemysł, łączność i rolnictwo. W tym okresie zakłady Cegielskiego rozpoczęły produkcję żelaznych elementów słupów i stropów. Niestety, sukces ten nie doprowadził do poprawy warunków pracy robotników. W 1872 roku miał miejsce pierwszy strajk w historii zakładu. Ludzie domagali się od kierownictwa skrócenia godzin pracy i podniesienia płac o 25%.
Kierownictwo spełniło tylko pierwsze żądanie, ale pensje pozostały bez zmian. Strajk został stłumiony przy pomocy policji, a najbardziej aktywni uczestnicy zostali zwolnieni.
W ciągu 12 lat zarządzania Bentkowskiego zakład rozkwitał. W tym okresie wzrosła produkcja, zwłaszcza lokomotyw, młocarni i sprzętu dla różnych fabryk.
Na krawędzi upadku
W 1881 roku Stefan Cegielski przejął zarządzanie zakładem i nadał mu nową nazwę – “Fabryka Machin i Urządzeń Rolniczych H. Cegielski w Poznaniu”. W 1889 roku została przekształcona z przedsiębiorstwa rodzinnego w prywatne i przemianowana na “H. Cegielski Towarzystwo Akcyjne w Poznaniu”. W tym okresie wzrósł eksport do Rosji i Austro-Węgier oraz zapotrzebowanie na maszyny rolnicze. Maszyny produkowane w fabryce zdobyły wiele nagród na międzynarodowych wystawach. Druga połowa lat osiemdziesiątych XIX wieku to okres upadku fabryki. Rosja nałożyła nowe stawki celne, które mocno uderzyły w przedsiębiorstwo, a spadek zysków oznaczał ograniczenie inwestycji i odmowę modernizacji maszyn, a także zwolnienia. Zakład zdołał utrzymać się na rynku dzięki pożyczkom i zamówieniom od firm komercyjnych.
Wybuch I wojny światowej praktycznie położył kres działalności przedsiębiorstwa. Większość pracowników została powołana do wojska, a władze wojskowe nakazały konfiskatę lokomotyw, generatorów i innego sprzętu. Na szczęście kierownictwo starało się pozyskać zamówienia państwowe, a zakład Cegielskiego produkował wagony taboru kolejowego, pojazdy pogotowia ratunkowego, a nawet rakiety dla armii niemieckiej. Brak wykwalifikowanej siły roboczej uzupełniali rosyjscy jeńcy wojenni. Przejście na produkcję wojskową uratowało zakład. Wkrótce zmieniono jego nazwę na “Zakłady Metalowe im. Józefa Stalina w Poznaniu (ZISPO)”. Po wojnie zakład został znacjonalizowany. Głównymi wyrobami produkowanymi w tym czasie w zakładzie były lokomotywy parowe, wagony pasażerskie i obrabiarki. We wrześniu 1956 roku została podpisana umowa licencyjna ze szwajcarską firmą Sulzer i rozpoczęto produkcję stacjonarnych i morskich silników diesla, które rozsławiły fabrykę Cegielskiego na całym świecie. W listopadzie 1956 roku zmieniono nazwę zakładu na „Zakłady Przemysłu Metalowego H.Cegielski w Poznaniu, Przedsiębiorstwo Państwowe”. Od tego momentu rozpoczął się nowy okres jej rozwoju.
Nowoczesne, innowacyjne rozwiązania docenione na całym świecie
Po 1990 roku zakład przeszedł zmiany strukturalne i wydzielono z niego 10 spółek zależnych. Zakład uzyskał uznane certyfikaty w zakresie zarządzania jakością, środowiskiem i bezpieczeństwem pracy. W 1995 roku zmieniono nazwę zakładu na “H. Cegielski-Poznań S.A.”. W 1992 roku zespół konstruktorów zakładu opracował i wdrożył innowacyjną technologię dmuchaw promieniowych do doprowadzania powietrza w miejsca, gdzie jest ono potrzebne w procesie technologicznym. Produkty te znajdują szerokie zastosowanie w wielu gałęziach przemysłu.
W XXI wieku zakład nadal aktywnie się rozwija. Jego usługi i produkty pozostają innowacyjne i niezawodne. „H. Cegielski-Poznań S.A.” stał się rozpoznawalną na całym świecie marką, której wyroby pomogły zmienić świat. Nadal produkuje konstrukcje stalowe, dmuchawy promieniowe i części zamienne do silników okrętowych.