Dostępność czystej i bezpiecznej wody pitnej jest podstawową potrzebą każdego rozwijającego się miasta i Poznań nie jest wyjątkiem. Poznań od wieków starał się o zapewnienie swoim mieszkańcom niezawodnego systemu zaopatrzenia w wodę – pisze poznan-name.eu.
Wyzwania średniowiecza i renesans
W średniowieczu Poznań borykał się z poważnymi problemami w zapewnieniu swoim mieszkańcom czystej wody pitnej. Warunki sanitarne były dalekie od ideału, a jakość wody można było ocenić jedynie „na oko”. Latryny i studnie często znajdowały się w niewłaściwej odległości, co groziło potencjalnym zanieczyszczeniem. Jednak w 1282 roku pojawił się promyk nadziei, kiedy Przemyśl II udzielił dominikanom przywileju budowy wodociągu od Warty do ich klasztoru na przedmieściu św. Gotarda. Była to pierwsza udokumentowana próba zapewnienia miastu czystej wody.
Dalszy postęp nastąpił w XV i XVI wieku. W 1502 roku, dzięki inicjatywie biskupa Jana Lubrańskiego, na Ostrowie Tumskim zbudowano wodociąg i kanalizację. Wodę była czerpana z pobliskiej Starolęki. W 1521 roku, zgodnie z umową z Sędziwojem Sadowskim, woda z jego majątku w Strzeszynku doprowadzana była do fontann i studzienek miejskich. Pomimo tych wysiłków zniszczenia spowodowane przez potop szwedzki zrujnowały system. W XVIII wieku zaopatrzenie miasta w wodę nadal nie spełniało oczekiwań.
Świt nowej ery
Koniec XVIII wieku przyniósł znaczną poprawę. W latach 1779-1780 rozpoczęła swoją działalność Komisja Dobrego Porządku, co doprowadziło do znacznego postępu. W 1793 roku w Poznaniu funkcjonowały 4 fontanny, 12 studni publicznych i 26 studni prywatnych, a na przedmieściach dodano kolejnych 88. Jednak jakość wody pozostawała problemem aż do początków XIX wieku.
Sytuacja zmieniła się radykalnie, gdy hrabia Edward Raczyński otworzył dostęp do doskonałych zasobów wodnych na Wzgórzu Winiarskim, które było zlokalizowane na północ od miasta. W 1841 roku woda ze wzgórza została doprowadzona do studni na skrzyżowaniu Alei Marcinkowskiego i ulicy 23 Lutego, co zapoczątkowało pojawienie się pierwszych prawdziwych wodociągów w Poznaniu. Drewniane rury, które zostały zastąpione w 1862 roku rurami żelaznymi, łączyły Wzgórze Winiarskie z różnymi punktami miasta.
Powstanie systemu uzdatniania wody
12 maja 1865 roku został wykonany decydujący krok – zatwierdzono projekt berlińskiego inżyniera Johna Moora. Projekt ten stanowił podstawę dla stacji uzdatniania wody oraz rozbudowanej sieci wodociągowej. Stacja, zlokalizowana przy ul. Grobla 10, wykorzystywała pompy parowe do poboru wody z rzeki Warty, która przed wprowadzeniem do sieci przechodziła przez filtry żwirowe. Pomimo tych działań problemy z jakością wody nadal istniały, co doprowadziło do epidemii pod koniec XIX wieku.
Początek XX wieku przyniósł poprawę infrastruktury. W nowych kamienicach pojawiały się sieci wodne i kanalizacja, a w przypadku starszych budynków dobudowano piony wodno-kanalizacyjne. W latach 1910-1911 wybudowano imponującą Wieżę Górnośląską ze zbiornikiem na wodę według projektu Hansa Poelziga.
Współczesny rozwój
W okresie międzywojennym sieć wodociągową systematycznie się rozbudowywała, obejmując różne dzielnice i zwiększając dostępność dla 66% mieszkańców miasta. Wyzwania II wojny światowej spowodowały, że zniszczeniu uległo 25% infrastruktury wodociągowej.
W okresie powojennym sieć uległa znacznej rozbudowie, przekraczając poziom przedwojenny o 30 kilometrów. Wykorzystano źródła w Starołęce i Luboniu, a w dolinie Warty wprowadzono sztuczną filtrację. Budowa zakładu w Mosinie w 1968 roku dodatkowo zwiększyła możliwości zaopatrzenia w wodę. W 2021 roku dostęp do sieci wodociągowej miało ponad 95% mieszkańców miasta.
Obecnie wodociąg w Poznaniu, obsługiwany przez Aquanet S.A., obsługuje nie tylko miasto, ale także kilka sąsiednich gmin. Obsługuje on ponad 103 000 klientów i około 900 000 mieszkańców aglomeracji poznańskiej, zapewniając dostęp do czystej i bezpiecznej wody w regionie.
