Historia kanalizacji może nie jest najbardziej efektownym tematem, ale stanowi nieodłączną część rozwoju i dobrobytu miasta – pisze poznan-name.eu. W przypadku Poznania historia kanalizacji jest świadectwem ludzkiej pomysłowości i innowacyjności.
Wezwanie do sanitacji – XIX wiek
Pod koniec XIX wieku, kiedy Poznań rozwijał się i poszerzał swoje granice, jego sytuacja sanitarna pozostawiała wiele do życzenia. Potrzeba odpowiedniego systemu kanalizacyjnego stała się oczywista, co skłoniło mieszkańców miasta do podjęcia aktywnych działań. W 1870 roku Rada Miejska i komitet mieszkańców zwrócił się do Magistratu Poznańskiego z prośbą o rozpoczęcie budowy kanalizacji miejskiej. Nie było to zadanie łatwe, gdyż korespondencja i petycje w tej sprawie trwały dwa lata i zyskały poparcie prawie trzystu osób.
Ich nacisk opłacił się, gdy powołano komisję, która miała zająć się rozwiązaniem tego problemu. Komisja ta powierzyła projekt kanalizacji berlińskiemu architektowi Jamesowi Hobrechtowi. Jednak pierwotna propozycja Hobrechta, przedstawiona w 1874 roku, została uznana za zbyt kosztowną i ostatecznie odrzucona. Inna propozycja berlińskiej firmy „Aird” została również odrzucona, ponieważ zakładała odprowadzanie ścieków bezpośrednio do rzeki Warty, co wywołało ostry sprzeciw rządu pruskiego.
Postęp: koniec XIX wieku i lata późniejsze
Pomimo tych niepowodzeń prace nad siecią kanalizacyjną Poznania wreszcie rozpoczęły się w 1888 roku, na podstawie planów londyńskiego inżyniera Baldwina Lathama z 1872 roku. Pierwszymi obszarami, które skorzystały z kanalizacji, były Plac Wolności, Plac Działowy, aleja Marcinkowskiego i ulica Pocztowa. Do 1892 roku postęp rozprzestrzenił się na Plac Wiosny Ludów, Chwaliszewo, Wielkie Garbary, a także ulice Gołębią, Kozią i Bukowską.
Rok 1893 charakteryzował się znaczącym postępem w pracach kanalizacyjnych, który trwał aż do 1896 roku. W tym okresie do sieci kanalizacyjnej dołączyły następujące ulice: Długa, Rybaki, Łąkowa, Garbary, Grobla, Wrocławska, Klasztorna, Podgórna, Szkolna, Półwiejska, Sieroca, Dolna i Górna Wilda, Wszystkich Świętych, Za Bramką, Święty Marcin, Ogrodowa, Piekary, Ratajczaka, Mielżyńskiego, Poznańska, Zwierzyniecka, Wierzbięcice, a także fragmenty ulic Dąbrowskiego i Głogowskiej. W latach 1896-1900 sieć kanalizacyjna rozszerzyła się o Łąki Dominikańskie i Łąki Bernardyńskie, dzielnicę Wilda, Łazarz, Jeżyce, Bogdankę, Starą Rzekę i Strugę Karmelicką.
Na początku XX wieku nadal trwała rozbudowa sieci kanalizacyjnej, obejmując m.in. ulice św. Wojciecha, Młyńska, kontynuacja Głogowskiej, Małeckiego, Mickiewicza, Niegolewskich, Gurczyńska i rozpoczęto prace na Śródce, które ukończono w 1912 roku. W 1907 roku do sieci wreszcie podłączono Stary Rynek i ulicę Nową (Paderewskiego). Od 1909 roku prace kanalizacyjne rozprzestrzeniły się na dzielnice przyłączone w 1900 roku.
Pokonywanie wyzwań: XX wiek i lata późniejsze
Wiek XX przyniósł dla kanalizacji w Poznaniu zarówno wyzwania, jak i postępy. W 1908 roku rozpoczęła się budowa oczyszczalni ścieków, która zastąpiła przestarzałą praktykę wrzucania ścieków bezpośrednio do rzeki Warty. Oczyszczalnie te zostały ukończone w 1909 roku przy ul. Garbary. Jednak trudności finansowe po I wojnie światowej spowolniły rozwój kanalizacji.
W 1923 roku do kanalizacji dołączono Górczyn, a następnie w latach 1923-1928 wybudowano kolektor burzowy przy Bramie Dembińskiej i kolektor deszczowy na ul. Pułaskiego. W latach 1925-1926 wybudowano kanał kanalizacyjny dla ścieków z Sołacza. W 1926 roku do sieci zostały włączone porośnięte wierzbami tereny Dębca, a w 1927 roku rozbudowano sieć kanalizacyjną w Górczynie, czemu towarzyszyła budowa oczyszczalni ścieków w Naramowicach i na ulicach Sokoła i Źródlanej.
Historia kanalizacji była kontynuowana wraz z rozbudową ulic Wiśniowej i Dębieckiej w 1931 roku, a następnie zostały skanalizowane Winogrady, Nad Potokiem, Sołacka, Szydłowska, a także Łazarz, Jeżyce i Śródce. W 1920 roku długość sieci kanalizacyjnej Poznania wynosiła 130 km, a w 1939 roku wzrosła do 282 km. W tym okresie liczba podłączonych obiektów wzrosła z 2545 do 5247, a rury betonowe stały się coraz bardziej popularne.
Problemy nie zniknęły nawet podczas II wojny światowej, kiedy w 1943 roku Niemcy rozpoczęli rozbudowę oczyszczalni ścieków, ale tak i nie zdążyli dokończyć swój projekt. Ostatecznie on został ukończony w 1949 roku wraz z dalszą modernizacją. W 1951 roku do systemu dołączono Zatorze, Grunwald i osiedle Świerczewskiego, a także ulepszono kanalizację na Chwaliszewie, w tym na ul. Wenecjańskiej. W 1948 roku rozpoczęto planowanie kanalizacji dla prawobrzeżnej części Poznania, gdzie około trzystu zakładów przemysłowych zrzucało ścieki do rzeki Warty. Projekt został zrealizowany w latach 1949-1954 i towarzyszyła mu budowa przepompowni ścieków dla Świerczewa w latach 1956-1957.
Modernizacja i rozwój w XXI wieku
Obecnie Poznań może pochwalić się kompleksową siecią kanalizacyjną o długości prawie 740 km, obejmującą kanalizację sanitarną, deszczową i ogólnospławną. Dwie miejskie oczyszczalnie ścieków, zlokalizowane w Koziegłowach (centralna) i przy ul. Serbskiej (lewobrzeżna), która ma łączną przepustowość 250 000 m3 dziennie. Kanalizacja ogólnospławna obejmuje swym zasięgiem obszar centrum miasta i kieruje ścieki do przepompowni Garbary, połączonej z lewobrzeżną oczyszczalnią ścieków. Jednocześnie do sieci ogólnospławnej trafiają ścieki z lewobrzeżnej części miasta, natomiast z prawobrzeżnej – do Koziegłów.
